Al sinds jaar en dag komen we wekelijks journalist Thijs Blom tegen met een column in Dordt Centraal. Ik lees hem graag want regelmatig slaat hij de spijker op zijn kop en stelt hij problemen op treffende wijze aan de kaak. Tenminste, waar het gaat over zaken waar hij verstand van heeft. Met de Dordtse geschiedenis rond het jaar 1572 is dat niet het geval. Dat blijkt uit zijn ‘Stuurman aan de wal’ van woensdag 3 juni jongstleden. Ik citeer:
“Wat mij al erg lang verbaast, is dat Dordt weinig of niets doet op 19 juli. Die dag, in 1572, begon in het diepste geheim de Eerste Vrije Statenvergadering. Start van de opstand tegen de Spaanse bezetting. Het was het begin van van een ware revolutie. Het begon in Dordrecht. Twaalf steden spraken af dat er een land moest ontstaan waar je vrij mag zijn om te denken, te geloven en te zijn wie je bent.”
Als ik nog leraar geschiedenis was geweest en Thijs mijn leerling, had hij een onvoldoende gekregen, want het is wel een beetje flauwekul wat hij beweert. Zo geheim was die bijeenkomst in Dordrecht, gehouden op verzoek van Willem van Oranje (die er zelf overigens niet bij was), niet. Het was trouwens de bedoeling dat hij aanvankelijk in Delft zou worden gehouden, vervolgens in Gouda, maar men kwam uiteindelijk bijeen in Dordrecht, met na vier dagen nog een kort vervolg in Rotterdam. Er werd helemaal niet afgesproken “dat er een land waar je” enz. enz. enz. Er werd afgesproken dat de door landvoogd Alva ontslagen en als opstandeling gezochte Willem van Oranje hersteld zou worden in zijn functie als stadhouder van Holland. Er werd ook afgesproken dat de steden geld zouden fourneren zodat de armlastige Willem zijn troepen zou kunnen betalen. Hoewel de prins via zijn vertegenwoordiger pleitte voor godsdienstige verdraagzaamheid, kwam daar vooralsnog weinig van terecht, vooral door het fanatisme van de toen nog invloedrijke calvinisten.
Er begon eigenlijk vrijwel niets tijdens die vergadering, behalve dat er wat geldelijke steun aan de opstand kwam, die overigens in 1568 aanving en niet in 1572. Toen kreeg hij wel zijn momentum. Niemand dacht nog aan “een land waar je…..”. De opstand richtte zich tegen de aantasting van oude privileges en religieuze onderdrukking door Philips II in de persoon van zijn landvoogd Alva. Dat daar later door allerlei omstandigheden die men toen nog helemaal niet kon voorzien, een statenbondje uit ontstond, de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, de verre voorloper van het huidige Nederland, is echt niet de verdienste van die bijeenkomst in Dordrecht, die door achttiende eeuwse, vaderlandse historici niet eens werd genoemd.
Ik vrees dat ik nu in de ogen van Thijs een ‘zure historicus’ ben. Het zij zo. Ik loop regelmatig als stadsgids met bezoekers door Dordt, waar ik met veel genoegen vertel over de geschiedenis van de stad, maar dan wel gebaseerd op feiten. Waar kun je die vinden? Bijvoorbeeld in het boekje ‘Hier begon Nederland. 1572 – feit of fictie?, van de Dordtse onderzoeker Herman van Duinen.
Foto: Kees Klok
